काठमाडौँ । नेपालीहरूको दोस्रो ठूलो महान् चाड तिहारको विशेष अवसरमा आज घर–घरमा मानवको परम हितैषी र रक्षक जीव कुकुरको पूजा गरी कुकुर तिहार मनाइँदैछ। निष्ठा, इमान्दारिता र स्वामीभक्तिको अनुपम उदाहरण मानिने कुकुरलाई टीका, माला र स्वादिष्ट भोजन अर्पण गरेर सम्मान व्यक्त गरिन्छ।
धार्मिक विश्वासअनुसार कुकुरले मानिसको घर–आँगनको पहरेदारी मात्र गर्दैन, मृत्युका देवता यमराजको दूत बनेर विपत्ति र अनिष्टबाट समेत जोगाउँछ। ऋग्वेदमा उल्लेख भएअनुसार ‘सरमा’ नामक कुकुरले देवराज इन्द्रको दूत भई कार्य गरेको प्रसंग छ। यमलोकको ढोकामा चारवटा आँखा भएका ‘शबल’ र ‘श्याम’ नामका दुई कुकुरले पहरा दिने पौराणिक आख्यान पाइन्छ।
टोलटोलमा कुकुरको भव्य सत्कार
आज बिहानैदेखि श्रद्धालुहरूले घरका पाल्तु कुकुरहरूलाई नुहाइधुवाइ गरी गलामा ताजा सुगन्धित सयपत्री फूलको माला र निधारमा रातो टीका लगाइदिएका छन्। गाउँदेखि सहरसम्म सडकमा आश्रित कुकुरहरूलाई समेत स्थानीय युवा तथा बालबालिकाहरूले प्रेमपूर्वक टीका–माला लगाई दूध–भात र सेलरोटी खुवाउने गर्छन्।
अदृश्य शक्ति, प्राकृतिक विपत्ति र संकटको पूर्वसंकेत पाउने तीक्ष्ण क्षमता भएको कुकुरलाई सन्तुष्ट बनाएमा यमराजको भय नहुने जनविश्वास रहिआएको छ।
सुरक्षा निकायमा पूजा र कवाज प्रदर्शन
अपराध अनुसन्धान, शान्ति सुरक्षा तथा विपद् व्यवस्थापनमा उत्कृष्ट भूमिका निर्वाह गर्ने कुकुरहरूको सम्मानमा नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी र नेपाली सेनाले हरेक वर्ष कुकुर तिहार विशेष रूपमा मनाउने गर्छन्। आज केनाइन डिभिजनहरूमा तालिमप्राप्त कुकुरहरूलाई विधिवत् पूजा गरी पदक, पुरस्कार तथा मनपर्ने परिकार प्रदान गरिन्छ र तिनीहरूको रोमाञ्चक खेल तथा कौशल प्रदर्शन गरिन्छ।
आजै बिहान यमयातनाबाट मुक्ति र सुस्वास्थ्यको कामनासहित ‘नरक चतुर्दशी’ स्नान पनि गरिएको छ। निष्ठा, प्रेम र सहअस्तित्वको अनुपम सन्देश बोकेको कुकुर तिहारले मानिस र पशुपन्छीबीचको पवित्र सम्बन्धलाई उजागर गर्दछ।