काठमाडौँ । नेपालीहरूको दोस्रो ठूलो महान् चाड तिहार (यमपञ्चक) अन्तर्गत आज ऐश्वर्य, सौभाग्य र धनकी देवी माता महालक्ष्मीको विशेष पूजाआराधना गरी लक्ष्मीपूजा मनाइँदैछ। कात्तिक कृष्ण औँसीको साँझ सुखरात्रिका रूपमा घर–घरमा झिलिमिली बत्ती बालेर दीपावली गरिन्छ।
‘कमलमा विराजमान महालक्ष्मीको स्मरण मात्रले जीवनका सम्पूर्ण अन्धकार हटेर सुख, ऐश्वर्य र ज्ञानको ज्योति प्राप्त हुन्छ’ भन्ने वैदिक विश्वासका साथ आज बिहानैदेखि श्रद्धालुहरू घर सफासुग्घर र सिँगार्न व्यस्त छन्।
रङ्गीविरङ्गी रङ्गोली र लक्ष्मीका राता पाइला
लक्ष्मीपूजाको मुख्य आकर्षण आँगनमा बनाइने विविध रङ र फूलका रङ्गोलीहरू हुन्। तुलसीको मोठदेखि मुख्य द्वार हुँदै पूजा कोठासम्म चामलको पिठो र अबिरले लक्ष्मीका प्रतीकात्मक पाइलाहरू बनाइन्छ। घरका मूल ढोकामा केराका खम्बा (थम्बा) गाडेर सयपत्रीका माला र आँपका पातहरूले सजाइन्छ।
आँगनमा पाक्ने घ्यूमा तारेका सेलरोटी, अनर्सा र फिनीको सुगन्ध, माटोका पालाहरूमा धपधपी बलिरहेका दियोका ज्योतिहरूले वातावरणलाई उत्सवमय बनाएका छन्। आकाशबाट सम्पूर्ण ताराहरू पृथ्वीमै झरेर धर्ती जगमगाए जस्तै गरी आज रातभरि घर–आँगन उज्यालो बनाइन्छ।
गरगहना र धनसम्पत्तिको विधिपूर्वक पूजा
साँझको शुभ मुहूर्तमा घरमा रहेका सुनचाँदीका गरगहना, नगद रुपैयाँ तथा धनधान्यलाई लक्ष्मी, भगवान् गणेश र देवी सरस्वतीको प्रतिमासँगै राखी अक्षता, फलफूल, पञ्चामृत र नैवेद्य चढाएर पूजा गरिन्छ। व्यापारीहरूले आफ्ना खाता र तिजोरीको पूजाआजा गरी नयाँ वर्षको समृद्धिको कामना गर्छन्।
बलिराजाको सम्झनामा परम्परागत भैलो
लक्ष्मीपूजा सम्पन्न भएसँगै साँझ टोल–टोलमा ‘भैलिनी आयौँ आँगन, गुन्यू चोलो माँगन’ भन्दै बालिका तथा युवतीहरू भैलो खेल्न सुरु गर्छन्। पौराणिक कथाअनुसार दानवीर राजा बलीको सम्झना र सम्मानमा घरधनीको भलो चिताउँदै भैलो खेल्ने मौलिक नेपाली परम्परा रहेको छ।
आजैका दिन बिहान नरक चतुर्दशी स्नानका साथै महाकवि लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाको जन्मजयन्ती पनि मनाइँदैछ। प्रकाश, रङ र भ्रातृत्वको यो पर्वले सम्पूर्ण नेपाली जनजीवनमा सकारात्मक ऊर्जा र समृद्धि भित्र्याओस् भन्ने शुभकामना छ।